پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

بررسی تطبیقی حق دسترسی به اطلاعات در مرحله پیش قراردادی فرانچایز از منظر فقه و حقوق بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران.
2 گروه حقوق خصوصی، واحد ورامین_ پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه حقوق خصوصی، واحد ورامین_ پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: قرارداد فرانچایز از جمله قراردادهای نوین و پیچیده تجاری است که در آن، مرحله پیش‌قراردادی نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری رضایت طرفین دارد. هدف این مقاله بررسی تطبیقی حق دسترسی به اطلاعات در مرحله پیش قراردادی فرانچایز از منظر فقه و حقوق بشر است.
مواد و روش ­ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته ­ها: اگرچه در فقه امامیه «حق دسترسی به اطلاعات» به‌عنوان یک عنوان مستقل مطرح نشده است، اما قواعدی چون منع غرر، حرمت تدلیس، قاعده لاضرر، منع اکل مال به باطل و بنای عقلا، ظرفیت لازم برای حمایت از افشای اطلاعات اساسی و جلوگیری از پنهان‌سازی اطلاعات مؤثر در اراده قراردادی را دارند. همچنین، از منظر حقوق بشر، این حق را می‌توان با مفاهیمی چون کرامت انسانی، خودمختاری فردی، رضایت آگاهانه، عدالت قراردادی و حمایت از طرف ضعیف‌تر توجیه کرد.
نتیجه­: بر اساس نتایج این تحقیق، حق دسترسی به اطلاعات در مرحله پیش‌قراردادی فرانچایز در حقوق ایران قابل شناسایی و توجیه است و مناسب‌ترین الگو برای تحقق آن، پذیرش تعهد فرانچایزر به افشای اطلاعات اساسی پیش از انعقاد قرارداد، همراه با ضمانت اجراهای روشن مانند حق فسخ، جبران خسارت و در موارد شدید، بی‌اعتباری قرارداد است.
کلیدواژه‌ها

منابع
    الف. منابع عربی
- آخوند خراسانی، محمدکاظم، کفایة الأصول، قم، مؤسسة آل‌البیت، 1409ق.
- اصفهانی، محمدحسین (کمپانی)، حاشیة المکاسب، جلد سوم، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، 1418ق.
- انصاری، مرتضی، المکاسب، جلد اول، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ انصاری، 1415ق.
- بجنوردی، سیدمحمد موسوی، القواعد الفقهیة، جلد اول و دوم، قم، نشر الهادی، 1380.
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، جلد هفدهم، قم، مؤسسة آل‌البیت، 1409ق.
- خمینی، روح‌الله، کتاب البیع، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1421ق.
- خویی، سید ابوالقاسم، مصباح الفقاهة، جلد اول، قم، انصاریان، 1412ق.
- سبحانی، جعفر، قواعد فقهیه، جلد اول، قم، مؤسسة الإمام الصادق، 1414ق.
- شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، جلد سوم، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، 1413ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جلد چهارم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1417ق.
- طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، جلد دوم، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، 1419ق.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، جلد 1، قم، مؤسسة آل‌البیت، 1413ق.
- فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فی فقه القرآن، جلد دوم، تهران، مرتضوی، 1404ق.
- فخرالمحققین، محمد بن حسن، إیضاح الفوائد فی شرح إشکالات القواعد، جلد دوم، قم، إسماعیلیان، 1387ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، جلد هفتاد و سوم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1403ق.
- محقق حلی، جعفر بن حسن، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد دوم، قم، استقلال، 1408ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیة، جلد اول و دوم، قم، مدرسة الإمام علی بن أبی‌طالب، 1411ق.
- موسوی بجنوردی، سید محمد، القواعد الفقهیة، قم: نشر الهادی، 1380.
- نائینی، محمدحسین، منیة الطالب، جلد اول و دوم، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، 1408ق.
- نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، جلد 23 و 27، تهران، دارالکتب الإسلامیة، 1367.
- نراقی، احمد، عوائد الأیام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1417ق.
    ب. منابع لاتین
- Alexy, R, The Structure of Rights, Oxford: Oxford University Press, 2002.
- Beyleveld, D & Brownsword, R, The Importance of Human Dignity, Cambridge: Cambridge University Press, 2019.
- Brownsword, R, Contract Law, Co-Operation, and Good Faith, Cambridge University Press, 2019.
- Clapham, A, Human Rights: A Very Short Introduction, Oxford: Oxford University Press, 2006.
- Directive 2005/29/EC of the European Parliament and of the Council of 11 May 2005 Concerning Unfair Business-to-Consumer Commercial Practices in the Internal Market, Official Journal of the European Union, L 149/22, 2005.
- Griffin, J, On Human Rights, Oxford: Oxford University Press, 2008.
- Micklitz, H. W, The Politics of Judicial Co-operation in the EU, Sunday Trading, Equal Treatment and Consumer Protection, Cambridge University Press, 2008.
- Mowbray, A, The Rights of Children, London: Jessica Kingsley Publishers, 2004.
- UNIDROIT, Guide to International Master Franchise Arrangements (2nd ed.), International Institute for the Unification of Private Law, 2007.
- United Nations Conference on Trade and Development,  UN Guidelines for Consumer Protection, United Nations, 2015.
- Wilhelmsson, T, Varieties of Welfarism in European Contract Law, European Law Journal, 10(6), 2021.