پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

شفافیت مالی تبلیغات انتخاباتی شوراهای شهر از منظر فقه و حقوق بشر: چالش‌ها و راهکارها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: شفافیت مالی در رقابت‌های انتخاباتی یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های تضمین سلامت انتخابات است. این پژوهش با هدف بررسی میزان کارآمدی مقررات فعلی در تأمین شفافیت مالی تبلیغات انتخاباتی شوراهای شهر و ارائه پیشنهادهای اصلاحی انجام شده است.
مواد و روش­ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته­ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نظام حقوقی انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در ایران، با خلأهای تقنینی مهمی مواجه است؛ از جمله فقدان تعریف جامع از هزینه انتخاباتی، نبود سقف مشخص برای مخارج تبلیغاتی، عدم الزام به ثبت متمرکز تراکنش‌های مالی و فقدان نهاد تخصصی حسابرسی انتخاباتی. این وضعیت زمینه بروز نابرابری مالی میان نامزدها و دشواری اثبات تخلفات مالی را فراهم می‌سازد و شفافیت جریان‌های مالی انتخاباتی را با محدودیت جدی روبه‌رو می‌کند.
نتیجه­: بر اساس نتایج تحقیق، اصلاح تقنینی در قالب تدوین قانون جامع تأمین مالی انتخابات شوراها، الزام به استفاده از حساب بانکی انتخاباتی، ایجاد سامانه عمومی انتشار گزارش‌های مالی و پیش‌بینی ضمانت اجراهای مؤثر می‌تواند به ارتقای شفافیت، افزایش پاسخگویی نامزدها و تقویت اعتماد عمومی به فرآیند انتخابات محلی بینجامد. بدین ترتیب، استقرار یک نظام منسجم شفافیت مالی نه تنها ضرورتی حقوقی، بلکه پیش‌شرطی اساسی برای تحکیم مشروعیت و کارآمدی مدیریت شهری محسوب می‌شود.
کلیدواژه‌ها

منابع
    الف. منابع فارسی
- اکبری، محمدتقی؛ رستمی، ولی و هاشمی، سیدمحمد، «آسیب‌شناسی نظام مالی انتخابات جمهوری اسلامی ایران»، مجله دانش حقوق عمومی، دوره یازدهم، شماره سی­وپنجم، 1401.
- عمید زنجانی، عباسعلی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ پنجم، تهران، انتشارات سمت، 1404.
- قاضی شریعت‌پناهی، ابوالفضل، بایسته‌های حقوق اساسی، چاپ شصت­وهشتم، تهران، انتشارات میزان، 1403.
- مدنی، جلال‌الدین، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ ششم، تهران، انتشارات پایدار، 1402.
- نریمان، سعید؛ زینالو، مهدی و اعلمی هرندی، محمدحسین، «استخراج مؤلفه‌های کلیدی طراحی نظام تنظیم‌گری تأمین مالی انتخابات»، مجله سیاستگذاری عمومی، دوره نهم، شماره چهارم، 1402.
- وزارت کشور، آیین‌نامه اجرایی انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، تهران، هیئت وزیران، 1402.
- هاشمی، سیدمحمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ هجدهم، تهران، انتشارات میزان، 1403.
    ب. منابع لاتین
- Birch, S, Electoral Malpractice, Oxford, Oxford University Press, 2011.
- Casas Zamora, K & Zovatto, D, Political Finance in Latin America, Washington, Brookings Institution Press, 2016.
- Elklit, J &  Reynolds, A, The Impact of Election Administration on the Legitimacy of Emerging Democracies, Commonwealth & Comparative Politics, 2002.
- Ewing, K. D, The Cost of Democracy, Oxford, Hart Publishing, 2007.
- Ewing, K. D & Issacharoff, S, Disclosure in Political Campaign Finance, In The Funding of Political Parties: Where Now?, London, Routledge, 2006.
- Falguera, E, Jones, S & Ohman, M, Funding of Political Parties and Election Campaigns: A Handbook on Political Finance, Stockholm, International IDEA, 2014.
- Hasen, R, L, Plutocrats United: Campaign Money, the Supreme Court, and the Distortion of American Elections, New Haven, Yale University Press, 2016.
- International IDEA, Funding of Political Parties and Election Campaigns: A Handbook on Political Finance, Stockholm, International IDEA, 2014.
- International IDEA, Political Finance Regulations Around the World: An Overview of the International IDEA Database, Stockholm, International IDEA, 2017.
- Issacharoff, S; Karlan, P & Pildes, R, The Law of Democracy, New York, Foundation Press, 2012.
- Norris, P, Why Elections Fail, Cambridge, Cambridge University Press, 2015.
- Norris, P & Grömping, M, Electoral Integrity Worldwide, Sydney, Electoral Integrity Project, 2019.
- OECD, Financing Democracy: Funding of Political Parties and Election Campaigns, Paris, OECD Publishing, 2016.
- Tham, J-C, Money and Politics: The Case for Regulation, UNSW Press, 2010.
- Tham, Joo-Cheong, Money and Politics: The Democracy We Can’t Afford, Sydney, UNSW Press, 2014.
- Tushnet, M, Advanced Introduction to Comparative Constitutional Law, Cheltenham, Edward Elgar Publishing, 2015.
- Zainulbhai, H & Ohman, M, Political Finance and Digital Campaigning: Emerging Regulatory Challenges, Stockholm, International IDEA, 2020.