پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

امنیت غذایی به مثابه حق بنیادین بشر؛ از تعهدات دولت‌ها تا کرامت انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jhsrj.2026.2086267.1061
چکیده
زمینه و هدف: امنیت غذایی به عنوان یکی از اساسی‌ترین مؤلفه‌های حیات انسانی، فراتر از یک مسئله اقتصادی یا توسعه‌ای، در دهه‌های اخیر در چارچوب حقوق بشر مورد توجه قرار گرفته است. حق بر غذای کافی به‌عنوان یکی از حقوق بنیادین بشر، ریشه در کرامت ذاتی انسان داشته است.
مواد و روش­ها: پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بیطرفی و اصالت اثر رعایت شده است. حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، به رسمیت شناخته شده است.
یافته­ها: یافته های پژوهش نشان می‌دهد که دولت‌ها نه‌تنها موظف به تأمین دسترسی فیزیکی و اقتصادی شهروندان به غذای کافی، سالم و پایدار هستند، بلکه تعهد دارند از هرگونه اقدام یا سیاستی که منجر به نقض این حق شود، خودداری کرده و با اتخاذ تدابیر تقنینی، اجرایی و قضایی، زمینه تحقق کرامت انسانی را فراهم آورند.
نتیجه­: تحقق امنیت غذایی بدون رویکرد حقوق بشری و التزام واقعی دولت‌ها به تعهدات بین‌المللی، امکان‌پذیر نبوده و تضمین کرامت انسانی مستلزم شناسایی و اجرای مؤثر حق بر غذا به عنوان یک حق بنیادین بشر است.
کلیدواژه‌ها

     منابع فارسی
- احمدی، رضا، «هدفمندسازی یارانه‌ها و عدالت غذایی»، فصلنامه اقتصاد و حقوق عمومی، ۱۴۰۰.
- حبیبی، محمد، «حق بر غذا در اسناد بین‌المللی حقوق بشر»، فصلنامه حقوق بشر اسلامی،  ۱۳۹۸.
- حبیبی، محمد، «رویکرد حقوق بشری به سیاست‌های رفاهی»، مجله حقوق عمومی، ۱۴۰۰.
- رستمی، حسین، «امنیت غذایی و مسئولیت دولت در حقوق عمومی»، فصلنامه حقوق اداری، ۱۴۰۴.
- رضایی، سمیه، «چالش‌های نهادی امنیت غذایی در ایران»، پژوهشنامه سیاست‌گذاری عمومی، ۱۴۰۰.
- سجادی، عباس، «تعهدات سه‌گانه دولت در قبال حق بر غذا»، فصلنامه حقوق بشر اسلامی، ۱۳۹۹.
- سجادی، عباس؛ رضایی، سمیه، «تحلیل حقوقی امنیت غذایی در پرتو کرامت انسانی»، مجله پژوهش‌های حقوق عمومی، ۱۴۰۴.
- موسوی، حسن، «نقش دیوان عدالت اداری در نظارت بر حقوق اقتصادیاجتماعی»، فصلنامه حقوق اداری، ۱۴۰۱.
- موسوی، حسن؛ احمدی، رضا، «حق بر غذا و سیاست‌گذاری عمومی در ایران»، فصلنامه حقوق عمومی، ۱۴۰۰.
     منابع لاتین
- Committee on Economic, Social and Cultural Rights, (1999).
- Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (1996).
- General Comment No. 12: The Right to Adequate Food (Art. 11 of the Covenant). United Nations.
- International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR). (1966).
- Poverty and Hunger: Issues and Options for Food Security in Developing Countries. Washington, DC: World Bank.
- Rome Declaration on World Food Security and World Food Summit Plan of Action. Rome: FAO.
- United Nations Treaty Series, Vol. 993.
- World Bank. (1986).
 
دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 7
پژوهش های فقهی حقوق بشر
بهار 1405
صفحه 141-153