زمینه و هدف: مینه و هدف: گسترش هوش مصنوعی، با ایجاد خساراتی فراتر از الگوهای سنتی مسئولیت مدنی، پرسش‌هایی درباره کفایت قواعد موجود در جبران این خسارات پدید آورده است. با وجود پژوهش‌های انجام‌شده، مطالعه‌ای که به‌طور هم‌زمان انواع ضررهای ناشی از هوش مصنوعی را در حقوق ایران، عراق و استانداردهای تنظیم‌گری و حقوق بشری اتحادیه اروپا به صورت تطبیقی بررسی کند، با خلأ مواجه است.

مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و به روش کتابخانه‌ای انجام شده و قلمرو منابع آن شامل قوانین و مقررات، منابع فقهی، دکترین حقوقی و اسناد و مقررات اتحادیه اروپا در حوزه هوش مصنوعی و مسئولیت مدنی، با تمرکز بر نظام‌های حقوقی ایران، عراق و اتحادیه اروپا است.

ملاحظات اخلاقی: در انجام پژوهش، اصول امانت‌داری علمی، استناد دقیق به منابع و رعایت حقوق مالکیت فکری رعایت شده است.

یافته‌ها: خسارات ناشی از هوش مصنوعی تنها به زیان‌های مالی محدود نبوده و ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و حقوق بنیادین اشخاص را نیز دربر می‌گیرد. همچنین، اتحادیه اروپا با تدوین مقررات اختصاصی، رویکردی پیشگیرانه و مبتنی بر مدیریت ریسک اتخاذ کرده،

نتایج: توسعه فناوری‌های هوشمند، بازنگری در مبانی سنتی مسئولیت مدنی و تدوین مقررات اختصاصی را ضروری ساخته است. بهره‌گیری از تجربه اتحادیه اروپا در زمینه هایی مانند ارزیابی ریسک و مسئولیت مبتنی بر خطر و نظارت بر سامانه‌های هوش مصنوعی می‌تواند جبران مؤثر خسارات، امنیت حقوقی، اعتماد عمومی و حمایت از نوآوری را در نظام‌های حقوقی ایران و عراق تقویت کند.