پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

نقش معلمان در تحقق مردم‌سالاری دینی و حقوق شهروندی در انتخابات مجلس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه علوم سیاسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: معلمان، نقش مهمی در جامعه‌پذیری سیاسی و نهادینه‌سازی فرهنگ مشارکت ایفا می‌کنند. در همین راستا پژوهش حاضر با هدف تحلیل جایگاه معلمان در تحقق مردم‌سالاری دینی با تأکید بر انتخابات مجلس شورای اسلامی و الزامات حقوق شهروندی انجام شده است.
مواد و روش ­ها: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، قوانین و اسناد بالادستی، به‌ویژه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: در انجام این پژوهش، اصول امانت‌داری علمی، استناد دقیق به منابع، رعایت حقوق مالکیت فکری رعایت شده است.
یافته­ ها: بر اساس نظریه اثربخشی سیاسی، معلمان در تقویت احساس توانمندی سیاسی شهروندان و باور آنان به اثرگذاری بر فرآیندهای سیاسی نقش مؤثری داشته و مشارکت مسئولانه در انتخابات مجلس شورای اسلامی را تقویت می‌کنند.
نتیجه­: تحقق مردم‌سالاری دینی در گرو تربیت شهروندانی دارای آگاهی سیاسی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مشارکت آگاهانه است و معلمان به‌عنوان مهم‌ترین عامل نظام تعلیم و تربیت، نقش محوری در تحقق این هدف دارند. از این‌رو، تقویت جایگاه حرفه‌ای و تربیتی معلمان و بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت نظام آموزشی، از الزامات اساسی ارتقای فرهنگ مشارکت سیاسی مسئولانه و تحقق اهداف مردم‌سالاری دینی است.
کلیدواژه‌ها

منابع
     الف. منابع فارسی و عربی
- آقابیگی، اکبر و آقابیگی، فرامرز، «حقوق شهروندی و ضرورت آموزش آن، نقش معلمان و نظام آموزشی در آموزش حقوق شهروندی»، فصلنامه مطالعات حقوق شهروندی، دور چهاردهم، شماره اول، 1399.
- ابراهیم‌زاده، عیسی، فلسفه تربیت، تهران، انتشارات پیام نور، 1387.
- اعرافی، علیرضا؛ بهشتی، محمد؛ فقیهی، علی­نقی و ابوجعفری، مهدی ، اهداف تربیت از دیدگاه اسلام، تهران، انتشارات سمت، 1386.
- بلاغت، سیدرضا؛ نقیب‌زاده، میرعبدالحسین؛ قائدی، یحیی و محمودنیا، علیرضا، «بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ترویج دموکراسی در مدارس دوره ابتدایی استان فارس»، مجله پژوهش‌های آموزش و یادگیری، دوره بیستم، شماره دوم، 1391.
- تنها، داود؛ فرزونده دهکردی، لطف‌الله و دل‌افروز، نرگس، «واکاوی عوامل مؤثر بر انتخابات مجلس شورای اسلامی در نظام مردم‌سالاری دینی از منظر بازاریابی سیاسی با تأکید بر دانش رأی‌دهنده»، فصلنامه سیاست متعالیه، دوره یازدهم، شماره چهارم، 1402.
- رشیدی مفرد، ویدا؛ ناطقی، فائزه و سیدی، فرانک، «طراحی و اعتباریابی الگوی مطلوب برنامه درسی با تأکید بر مردم‌سالاری دینی در دوره متوسطه اول»، فصلنامه علمی-پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دوره هفتم، شماره سوم، 1402.
- رضوی، سیدعباس؛ ملکی، حسن؛ عباس‌پور، عباس و ابراهیمی قوام، صغری، «بررسی تربیت سیاسی در برنامه درسی رسمی دوره ابتدایی»، مجله روانشناسی تربیتی، دوره ششم، شماره شانزدهم، 1389.
- شیبانی، ملیحه و موسوی، میرطاهر، «تحلیل وضعیت سرمایه اجتماعی در شهر کرمان»، فصلنامه رفاه اجتماعی، دوره یازدهم، شماره چهل­ویکم، 1390.
- شیروانی شیری، علی؛ جهرمی، ساجده و دهقانی، زهرا، «شناسایی مهارت‌ها و شایستگی‌های معلم در آموزش و تربیت اجتماعی و سیاسی»، فصلنامه پژوهش در آموزش مطالعات اجتماعی، دوره سوم، شماره سوم، 1400.
- صافی، احمد، آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی تحصیلی و متوسطه؛ تهران، انتشارات سمت، 1391.
- صالحی، اکبر و یاراحمدی، مصطفی، «تبیین تعلیم و تربیت اسلامی از دیدگاه علامه طباطبایی با تأکید بر هدف‌ها و روش‌های تربیتی»، دو فصلنامه تربیت اسلامی، سال سوم، شماره هفتم، 1387.
- عالم، عبدالرحمن، بنیادهای علم سیاست، تهران، انتشارات نی، 1390.
- علی‌محمدی، غلامعلی؛ جباری، نگین و نیازآذری، کیومرث، «توانمندسازی حرفه‌ای معلمان در چشم‌انداز آینده و ارائه مدل»، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، دوره هجدم، شماره شصت­ونهم، 1398.
- فرهادی، الهام؛ سالار کسرایی، محمد و توسلی رکن‌آبادی، مجید، «آموزش شهروندی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، دوره دوم، شماره چهارم، 1402.
- فهندژ سعدی، سیده معصومه؛ محمدجانی، محمدرضا و حقیقت، حمیدرضا، «تأثیر مشروعیت سیاسی و مردم‌سالاری دینی بر نظام انتخاباتی مجلس شورای اسلامی»، مجله تاریخ، سیاست و رسانه، دوره بیست­وهفتم، شماره اول، 1403.
- کرم‌زادی، مسلم، الزامات توجه به تربیت مدنی در سیاستگذاری و برنامه‌ریزی آموزشی و شیوه‌های تحقق آن، مجموعه مقالات سومین کنفرانس بین‌المللی علوم رفتاری، 1397.
- کمال­پور خوب، ناصر؛ هاشمی، سیدضیاء و نجاتی حسینی، سیدمحمود، «تبیین جامعه‌شناختی مواضع سیاسی تربیت دانش‌آموز به مثابه شهروند مطلوب در اسناد رسمی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، سند چشم‌انداز 20 ساله)»، فصلنامه نوآوری آموزشی، دوره نوزدهم، شماره هفتادو 1399.
- موحدی‌نیا، حسین؛ بوستانی، داریوش و مسلمی مهنی، «زمینه‌سازهای تداخل سیاست در آموزش و پرورش استان کرمان»، دو فصلنامه مسائل اجتماعی ایران، دوره دوازدهم، شماره دوم، 1400.
- موسوی، سیده منصوره؛ انصاریان، فهیمه؛ صمدی، معصومه و عباسی سروک، لطف‌الله، «تبیین تحلیلی مؤلفه‌های تربیت دینی از منظر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش»، فصلنامه مطالعات معرفتی، دوره بیست­وششم، شماره اول، 1401.
- میرزائی‌تبار، میثم، صادقی، وحید، حسینی، سید محمدحسین، «نقش گروه‌های ذی‌نفوذ و نیروهای اجتماعی در انتخابات مجلس شورای اسلامی (نمونه‌پژوهی: حوزه انتخابیه ممسنی)»، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، 16 (2)، 1397.
- یوسف‌زاده چوسری، محمدرضا، «برنامه درسی به عنوان یک گفتمان سیاسی»، دانشنامه ایرانی برنامه درسی، 1396.
     ب. منبع لاتین
- Bandura, A. “Self efficacy mechanism in human agency. American Psychologist”, Vol. 37, No. 2, 1982.
ج. اسناد رسمی
- شورای عالی انقلاب فرهنگی، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، تهران، شورای عالی انقلاب فرهنگی، 1390.