زمینه و هدف: نظارت قضایی بر آرای داوری، از یک‌سو برای تضمین حق دسترسی به عدالت، رعایت دادرسی منصفانه و پیشگیری از نقض حقوق طرفین ضروری است و از سوی دیگر، مداخله گسترده دادگاه‌ها می‌تواند استقلال و کارآمدی داوری را تضعیف کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی سازوکارهای نظارت قضایی بر آرای داوری در حقوق ایران و انگلستان و ارزیابی میزان توفیق این دو نظام در ایجاد توازن میان استقلال داوری، عدالت قضایی و حمایت از حقوق طرفین، با توجه به مبانی فقه امامیه در حقوق ایران، انجام شده است.

مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش آن به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی است.

یافته‌ها: در حقوق ایران، دادگاه‌ها در مراحل ابطال و اجرای رأی، متأثر از الزامات عدالت، نظم عمومی و برخی مبانی فقه امامیه، از دامنه مداخله گسترده‌تری برخوردارند؛ در مقابل، حقوق انگلستان با محدود کردن جهات اعتراض و تحدید ورود دادگاه به رأی داوری، اصل نهایی‌بودن رأی و استقلال داوری را بیشتر تضمین می‌کند.

ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت‌داری علمی رعایت شده است.

نتیجه‌گیری: نظارت قضایی حداقلی، مشروط به حفظ تضمین‌های بنیادین عدالت، دادرسی منصفانه و موازین اساسی فقهی، می‌تواند اعتماد به داوری و کارآمدی آن را افزایش دهد؛ ازاین‌رو، بازنگری در قوانین داوری ایران، تحدید مداخله ماهوی دادگاه‌ها و هماهنگی بیشتر با استانداردهای بین‌المللی پیشنهاد می‌شود.