پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

تحول ماهیت اشغال فلسطین در پرتو حق تعیین سرنوشت (تحلیل ساختاری نظریه‌های مشورتی ۲۰۰۴ و ۲۰۲۴ دیوان بین‌المللی دادگستری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکتری رشته حقوق بین الملل عمومی، پردیس بین المللی ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد، گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/jhsrj.2026.2092732.1091
چکیده
زمینه و هدف: تحول رویکرد دیوان بین‌المللی دادگستری در نظریه‌های مشورتی ۲۰۰۴ و ۲۰۲۴ بیانگر دگرگونی عمیقی در نحوه تحلیل وضعیت اشغال فلسطین است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که چگونه دیوان از تفسیر رفتارمحورِ نقض‌ها در رأی ۲۰۰۴ به تحلیل ساختاری و هنجاری اشغال در رأی ۲۰۲۴ گذار کرده و چه عاملی این تحول را امکان‌پذیر ساخته است.

مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد؛ همچنین روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است.

یافته‌ها: دیوان در رأی ۲۰۲۴ اشغال فلسطین را نه صرفاً مجموعه‌ای از نقض‌های پراکنده، بلکه رژیمی نهادی و منسجم تشخیص داده که با اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، از جمله ممنوعیت الحاق، منع تبعیض نژادی و تعهد به احترام به حق تعیین سرنوشت، در تعارض ساختاری قرار دارد. بر این اساس، مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها نیز از سطح تعهدات دوجانبه به قلمرو تعهدات عام‌الشمول و تکالیف ناشی از قواعد آمره توسعه می‌یابد.

ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.

نتیجه‌گیری: نتیجه پژوهش حاکی از آن است که رأی ۲۰۲۴ نقطه آغاز بازتعریف اشغال طولانی‌مدت در حقوق بین‌الملل و مبنایی برای ارزیابی سازوکارهای پاسخ جمعی در برابر رژیم‌های ناقض نظم آمره به شمار می‌رود.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 تیر 1405