پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

کارکردهای محاکم ملی در حقوق بشر بین‌المللی: رویکرد قوة قضائیه ایران و مبانی فقهی آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
فرید بیرانوند
گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/jhsrj.2025.2061716.1024
چکیده
زمینه و هدف: محاکم ملی علاوه بر نقش ­افرینی در حقوق داخلی کشورها، در عرصه حقوق بین­ المللی نیز دارای کارکردهایی می­ باشند. هدف از پژوهش حاضر تبیین کارکردهای محاکم ملی در نظام حقوق بشر بین ­المللی و رویکرد قوه قضائیه ایران می­باشد.
مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع ‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ‏ای است.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.
یافته­ ها: رویه قضایی محاکم ملی در چارچوب منابع حقوق بین ­المللی و ماده 38 اساسنامه دیوان بین­ المللی دادگستری می­تواند به عنوان یک ابزار تفسیری و منبع فرعی محسوب گردد. همچنین رویه قضایی محاکم ملی می­تواند نقش مهمی در شکل­گیری عرف بین المللی ایفا نماید.
نتیجه­: قوه قضائیه ایران با تشکیل شعبه 55 حقوقی روابط بین ­الملل مجتمع قضایی شهید بهشتی تهران، یک اقدام بسیار مهم در راستای نقش ­آفرینی رویه قضایی محاکم ملی ایران در نظام حقوق بشر بین­ المللی انجام داده است. در راستای تحلیل این اقدام، تمرکز و تبیین آراء صادره نه با تأکید بر بحث فقدان یا وجود ضمانت اجرا، بلکه با تأکید بر ارائه تفسیر هنجارهای بین­المللی و تبیین مواضع قضایی دولت باید صورت پذیرد.
کلیدواژه‌ها
حقوق بشر
محاکم ملی
منابع حقوق بین‌الملل
مبانی فقهی
اصل کرامت انسانی
  • قرآن کریم
  • ابن­هشام، عبدالملک بن هشام، سیره النبویه، ج4، قاهره، مکتبه مصطفی البابی الحلبی، 1355.
  • آرام، محمدرضا، قرآن: جهانی سازی و جهانی شدن، مجله سراج منیر، شماره پنجم، 1390.
  • جعفری، محمدتقی، حقوق جهانی بشر از دیدگاه غرب و اسلام، تهران، دفتر خدمات حقوقی بین­الملل جمهوری اسلامی ایران، 1370.
  • شکوری، ابوالفضل، فقه سیاسی اسلام، جلد دوم، تهران، چاپ آرین، 1361.
  • صدر، محمدباقر، مباحث الاصول، قم، نشر مقرر، 1408.
  • طوسی، محمدبن حسن، الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، بیروت، دارالاضواء، بی­تا.
  • قربان­نیا، ناصر، بررسی مداخله بشردوستانه از منظر اخلاق، فصلنامه نامه مفید، شماره سی و هفتم، 1382.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج2، تهران، مکتبه الصدوق، 1418.
  • Akehurst, Michael, Custom as a Source of International Law, British Yearbook of International Law, Volume 47, Issue 1, 1976.
  • Akehurst, Michael, The Hierarchy of the Sources of International Law, The British year book of international law, Volume 47, Issue 1, 1 January 1976, pp. 273,277.
  • Aust, Helmut Philipp, Georg Nolte, The Interpretation of International Law by Domestic Courts: Uniformity, Diversity, Convergence, Oxford University Press, 2016.
  • Barboza, Julio, The Environment, Risk and Liability in International Law, London, Brill – Nijhoff, 2010.
  • Brownlie, I., Principles of Public International Law, Oxford University Press, Seventh Edition, 2008.
  • Crawford, James, Countermeasures as Interim Measures, European Journal of International Law, volume 5, 1994.
  • Diehl, Paul F., Charlotte Ku and Daniel Zamora, The Dynamics of International Law: The Interaction of Normative and Operating Systems, International Organization, Volume 57, Issue 1 Winter 2003.
  • Folz, Hans-Peter, Germany, in: Shelton, Dinah, International Law and Domestic Legal Systems: Incorporation, Transformation, and Persuasion, Oxford University Press, 2011.
  • Heyns, Christof H., and Frans Viljoen, The Impact of the United Nations Human Rights Treaties on the Domestic Level, Kluwer Law International, 2002.
  • C.J., Ahmadou Sadio Diallo (Republic of Guinea v. Democratic Republic of the Congo), Preliminary Objections, Judgment, I.C.J. Reports, 2007.
  • C.J., Ahmadou Sadio Diallo (Republic of Guinea v. Democratic Republic of the Congo), Merits, Judgment, I.C.J. Reports, 2010.
  • C.J., Ambatielos case (merits: obligation to arbitrate), Judgment of May 19th, Reports 1953, 1953.
  • C.J., Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda), Judgment, I.C.J. Reports, 2005.
  • C.J., Arrest Warrant (Democratic Republic of the Congo v. Belgium), Judgment, I.C.J. Reports, 2002.
  • C.J., Avena and Other Mexican Nationals (Mexico v. United States of America), Judgment, I.C.J. Reports, 2004.
  • C.J., Barcelona Traction, Light and Power Company, Limited, Preliminary Objections, Judgment. I.C.J. Reports, 1964.
  • C.J., Elettronica Sicula S.P.A. (ELSI), Judgment, I.C.J. Reports, 1989.
  • C.J., Interhandel Case Judgment of March 21st, 1959: I.C.J. Reports, 1959.
  • C.J., Jurisdictional Immunities of the State (Germany v. Italy: Greece intervening), Judgment, Reports 2012.
  • C.J., LaGrand (Germany v. United States of America) Judgment, I. C. J. Reports, 2001.
  • L.C., Draft Articles on Diplomatic Protection, article 1, Yearbook of the International Law Commission, 2006, vol.2, 2006.
  • L.C., Guiding Principles applicable to unilateral declarations of States capable of creating legal obligations, Yearbook of the International Law Commission, 2006.
  • Jennings, Robert Y, The Judiciary, International and National, and the Development of International Law, International and Comparative Law Quarterly, vol.45, 1996.
  • Kingsbury, Benedict, Legal Positivism as Normative Politics: International Society, Balance of Power and Lassa Oppenheim’s Positive International Law, European Journal of International Law, Volume 13, Number 2, 2009.
  • Kolb, Robert, The International Law of State, Responsibility: An Introduction, Hague, Edward Elgar Publishing, 2017.
  • Lauterpacht, H., Decisions of Municipal Courts as a Source of International Law, 10 British Yearbook of International Law, 65, 1929.
  • Moyo, Monica P., Final Report on the Obligation to Extradite or Prosecute (Aut Dedere Aut Judicare) (Int’l L. Comm’n), International Legal Materials, Volume 54, Issue 4, 2015.
  • Nollkaemper, Andre, National Courts and the International Rule of Law, Oxford University Press, 2011.
  • Oppenheim, L., The Science of International Law: Its Task and Method, American Journal of International Law, Volume 2, Issue 2, 1908,
  • Orakhelashvili, Alexander, Peremptory Norms in International Law, Oxford University Press, 2006.
  • C.I.J., Jurisdiction of the Courts of Danzig, Advisory Opinion, (ser. B) No. 15 (Mar. 3), 1928.
  • C.I.J., S.S. Lotus (Fr. v. Turk.), (ser. A) No. 10 (Sept. 7), 1927.
  • Pauwelyn, Joost, Conflict of Norms in Public International Law, Cambridge University Press, 2013.
  • Roberts, Anthea, Is International Law International?, Oxford University Press, 2017.
  • Rubino-Sammartano, Mauro, International Arbitration Law and Practice, Juris Publishing, 2014.
  • Shany, Yuval, Toward a General Margin of Appreciation Doctrine in International Law?, European Journal of International Law, volume 16, 2015.
  • Shaw, M. N., International Law, Cambridge University Press, Sixth Edition, 2008.
  • Sloss, David, The Role of Domestic Courts in Treaty Enforcement: A Comparative Study, Cambridge University Press, 2009.
  • Thirlway, Hugh, The Sources of International Law, Oxford University Press, 2014.
  • Tzanakopoulos, Antonios, Domestic Courts as the “Natural Judge” of International Law: A Change in Physiognomy in: Select Proceedings of the European Society of International Law, Volume 3, 2010.
  • S. Supreme Court, New Jersey v. Delaware Case, 1934.
پژوهش های فقهی حقوق بشر
دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 4
پژوهش های فقهی حقوق بشر
تابستان 1404
صفحه 91-108