پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

تقابل جهانشمولی و نسبیت‌گرایی حقوق بشر در چهارچوب نقش یونسکو و آموزه‌های اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی_ سیاست‌گذاری عمومی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
2 گروه حقوق بین الملل عمومی ، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
10.22034/jhsrj.2025.2061318.1022
چکیده
زمینه و هدف: حقوق بشر جهان شمول و حقوق بشر منطقه ­ای و یا نسبی دو رویکرد به فرآیند هنجارسازی حقوق بشر محسوب می­شوند. هدف از پژوهش حاضر تبیین نقش یونسکو به این دو رویکرد با در نظر گرفتن آموزه­ های اسلامی می­باشد.
مواد و روش­ ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏ باشد و روش جمع ‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.
یافته­ ها: نسبیت­ گرایی در فضای حقوق بشر در حال حاضر دارای طرفداران بیشتری در میان نظریه ­پردازان می ­باشد. همچنین رویه بین المللی و روند تصویب اسناد بین ­المللی نشان از گزایش یونسکو به سمت نسبیت­ گرایی دارد. از طرفی نیز تنوع فرهنگی و احترام به آداب و سنن مختلف در آموزه­ های اسلامی نیز مورد شناسایی قرار گرفته است.
نتیجه­: رویکرد اسلامی به حقوق بشر بسیار قبل­تر از گرایش­ های نوین حقوق بشر بین­ المللی، ضرورت احترام به تنوع فرهنگی را مورد اشاره و تأکید قرار داده است و این امر به صورت مستقیم در منبع اصلی اسلام یعنی قرآن کریم به صراحت مورد اشاره قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

- ذوالقدر، مالک؛ محمدزاده، وحید، «حقوق بشر و جهان­بینی­ها و نسبی­گرایی»، دو فصلنامة مطالعات حقوق بشر اسلامی، شمارة 6، 1393.
- بختیاری، شهلا، قانون­نامه مدینه، کیهان اندیشه، شماره 75، 1376.
- صانعی، پرویز، حقوق و اجتماع، رابطة حقوق با عوامل اجتماعی و روانی، تهران، طرح نو، 1389.
- فرخی، رحمت­اله؛ مصطفی، اعلایی، «اصل احترام به تنوع فرهنگى در اسناد بین­المللى و رابطة آن با صلح»، فصلنامة تعالی حقوق، شمارة 19، 1396.
- فضائلی، مصطفی؛ کرمی، موسی، «تحلیلی بر سیر تحول مفهوم فرهنگ در نظام بین­المللی حقوق بشر و تأثیر آن بر ارتقای حقوق فرهنگی»، فصلنامة پژوهش­های حقوقی، شمارة 42، 1399.
- فلاح­زاده، علی­محمد؛ موسوی، سید طه، «حقوق بشر اسلامی در مقایسه با حقوق بشر غربی: جهان­شمولی یا نسبی­گرایی؛ تحلیلی در راستای نقد روشنفکری دینی»، دو فصلنامة حقوق بشر و شهروندی، شمارة 1، 1395.
- کهریزی، رزیتا، «جهان­شمولی و نسبیت فرهنگی در حقوق بشر بین­الملل»، فصلنامة اندیشه­های حقوق عمومی، شمارة 13، 1397.
- محسنی، محمدسالم؛ طالبی، محمدحسین، «چیستی حقوق بشر»، دو فصلنامة مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق، شمارة 38، 1397.
- Aspremont, Jean, International legal constitutionalism, legal forms and the need for villains. In: Lang, Anthony and Antje Wiener, Handbook on Global Constitutionalism, Cheltenham, Edward Elgar, 2017.
- Ehrenberg, Kenneth M., The Functions of Law, oxford, Oxford University Press, 2016.
- Hastrup, Kirsten, Human Rights on Common Grounds: The Quest for Universality. Hague: Kluwer; 2021.
- Holyoak, Keith J., and Robert G. Morrison, eds. The Cambridge handbook of thinking and reasoning. Cambridge, Cambridge University Press, 2005.
- Kapchan, Deborah, Cultural Heritage in Transit: Intangible Rights as Human Rights. Pennsylvania: Pennsylvania University Press; 2014.
- Leal, Rafael A., Essential Elements of the Rule of Law Concept in the EU, London, Queen Mary University of London, School of Law Legal Studies Research Paper No. 180, 2014.
- Loizidou, Elena, Judith Butler: Ethics, Law, Politics, London, Routledge, 2007.
- May, Larry, and Jeff Brown, eds. Philosophy of law: classic and contemporary readings. , Oxford, John Wiley & Sons, 2010.
- Sajó, András, Human Rights with Modesty: The Problem of Universalism. London: Springer; 2013.
- Sharpe, Robert, How Judges Decide. In: Rabeea Assy, Andrew Higgins, Principles, Procedure, and Justice: Essays in Honour of Adrian Zuckerman, Oxford, Oxford University Press, 2020.
- Siltala, Raimo. Law, truth, and reason: a treatise on legal argumentation. , London, Springer Science & Business Media, vol.97, 2011.
- UNESCO, “International Days | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization”, 12 July 2013, http://www.unesco.org/new/en/unesco/events/prizes-and-celebrations/celebrations/international-days/.