پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

مصادیق قاعده دفع افسد به فاسد در چهارچوب حقوق کیفری و مبانی حقوق بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه فقه و حقوق، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران.
10.22034/jhsrj.2025.2059562.1020
چکیده
زمینه و هدف: تعارض ادله و احکام یکی از موضوعات بسیار مهم در علم اصول محسوب می­گردد. قاعده دفع افسد به فاسد نیز یکی از قواعد مهم در باب حل تعارض می­باشد. هدف از پژوهش حاضر تبیین مصادیق قاعده دفع افسد به فاسد در چهارچوب حقوق کیفری و مبانی حقوق بشر می ­باشد.
مواد و روش­ ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع ‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.
یافته­ ها: قاعده دفع افسد به فاسد مبنای طراحی بسیاری از مواد قانون مجازات اسلامی می­باشد؛ این قاعده نه فقط در مبنای قانون گذاری، بلکه در حل تعارض میان مصادیق رفتارهای مجرمانه در حقوق کیفری کاربرد دارد. از طرف دیگر، حقوق بشر و استانداردهای آن نیز به عنوان معیار شناسایی افسد از فاسد محسوب می­گردد.
نتیجه­: قواعد دفاع مشروع، امر آمر قانونی، اجرای قانون اهم، اضطرار، مصادیق متقن از قاعده دفع افسد به فاسد در حقوق کیفری محسوب می­ شوند. شناسایی قاعده دفع افسد به فاسد کمک شایانی به فرآیند اجرای قواعد حقوق کیفری می­کند.
کلیدواژه‌ها

  • - اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، جلد اول، تهران، میزان، 1394.

    • جعفری لنگرودی، محمدجعفر، حقوق تعهدات، جلد اول، گنج دانش، 1394.
    • حقی، اسماعیل، تفسیر روح البیان، جلد اول، بیروت، دارالفکر، 1420.
    • خردمندی، سعید، موسوی، سیدمحمد، اجرای تزاحم در احکام حقوقی، نشریه دانش انتظامی آذربایجان غربی، سال ششم، شماره بیست و یکم، 1392.
    • رازی، ابوالفتوح، رَوضُ الجِنان و رَوحُ الجَنان فی تفسیر القرآن، جلد اول، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1376.
    • زحیلی، محمد، القواعد الفقهیة وتطبیقاتها فی المذاهب الأربعة (الحنفی، والمالکی، والشافعی، والحنبلی)، دمشق، دارالفکر، 1421.
    • سبزواری، عبدالاعلی، مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام، جلد دوم، قم، دارالتفسیر، 1388.
    • شامبیاتی، هوشنگ، حقوق جزای اختصاصی، جلد اول، تهران، انتشارات مجد، 1397.
    • شوکانی، محمد، فتح القدیر، جلد اول، دمشق، دار ابن کثیر، 1414.
    • طباطبایی، محمدحسین، المیزان، جلد دوم، بیروت، دارالفکر، 1376.
    • طوسی، محمد، التبیان فی تفسیر القرآن، جلد دوم، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1982.
    • عبدی­پور، ابراهیم، بررسی تطبیقی مفهوم و آثار اضطرار در حقوق مدنی، قم، انتشارات بوستان کتاب، 1399.
    • علی­آبادی، عبدالصمد، اسفندیاری، رضا، واکاوی قاعده دفع افسد به فاسد از دیدگاه مذاهب فقهی، پژوهش­نامه مذاهب اسلامی، دوره دوم، شماره سوم، 1394.
    • قرائتی، محسن، تفسیر نور، جلد اول، تهران، مرکز نشر درس­هایی از قرآن، 1382.
    • کریمی، حسین، فرهنگ دادرسی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1383.
    • گلدوزیان، ایرج، بایسته­های حقوق جزای عمومی، تهران، میزان، 1397.
    • محقق، محمدباقر، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین عامه و خاصه، تهران، اسلامی، 1361.