پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

رویکرد مذاهب خمسه به آثار جرم جاسوسی در چهارچوب حقوق بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمد انارکی تودشکی
گروه حقوق، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
10.22034/jhsrj.2025.2059159.1017
چکیده
زمینه و هدف: جاسوسی یکی از قدیمی­ ترین جرائم علیه حاکمیت و امنیت عمومی می ­باشد. هدف از پژوهش حاضر تبیین رویکرد مذاهب خمسه به آثار جرم جاسوسی در چهارچوب حقوق بشر می­باشد.
مواد و روش­ ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏ باشد و روش جمع‏ آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.
یافته­ ها: در رویه دولت­ ها جاسوسی یکی از جرائمی است که رویکردی خاص به آن وجود دارد. دلیل آن­هم به هدف جاسوسی و تأثیر آن بر امنیت ملی است. در اسناد بین­المللی رویکردی حمایتی از جاسوس در فرآیند دادرسی و اجرای احکام مشاهده نمی­شود. به همین دلیل آثار جرم جاسوسی آثار مستقیمی نسبت به حقوق بشر بر جای می­گذارد.
نتیجه­: جاسوسی از دو جهت در ارتباط با حقوق بشر قرار دارد؛ از جهت ایجابی به معنای بکارگیری روش­ های مناسب و عادلانه برای برقراری امنیت عمومی در جامعه اسلامی و ایجاد آرامش و دوستی در جامعه و از جهت سلبی یعنی نفی اسرار جامعه اسلامی و مقابله با کسانی که با استفاده از ابزارهای جاسوسی، امنیت جامعه و اسرار آنان را فاش می‌کنند، قابل توجه است.
کلیدواژه‌ها
حقوق بشر
مذاهب خمسه
اسلام
عدالت
  • قرآن کریم.
  • ابن منظور، محمد، لسان العرب، بیروت، دارالصادر، 1414ق..
  • ابن قدامه، عبدالله بن احمد، قاهره، مکتبه القاهره، 1388ق.
  • حرعاملی، محمد، وسائل الشیعه، قم، اهل البیت،
  • خرازی، سید محسن، «کاوشی در حکم فقهی تجسس»، فقه اهل بیت، شماره بیست و ششم،
  • خمینی، روح­الله، شرح چهل حدیث، تهران، موسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی (ره)،
  • دلفروز، محمدتقی، جامعه­شناسی سیاسی معاصر: جهانی شدن، سیاست و قدرت، تهران، کویر،
  • رضی، ابوالحسن، نهج­البلاغه، قم، مشهور،
  • سجستانی، ابو داود، سنن ابو داود، قم، دارالحدیث،
  • سجستانی، ابویعقوب، کشف المحجوب، تهران، طهوری،
  • شافعی، محمدبن ادریس، کتاب الأم، بیروت، دارالمعرفه،     
  • شیخ مفید، محمد، الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، قم، کنگره شیخ مفید،
  • طبرسی، فضل ابن حسن، مجمع البیان، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، جلد نهم،
  • طبرسی، فضل بن حسن، الاحتجاج، تهران، انتشارات اسلامیه،
  • عابدین، محمد، رد المحتار على الدر المختار (حاشیة ابن عابدین) ویلیه قرة عیون الأخیار وتقریرات الرافعی، ریاض، دارالعالم الکتب، بی­تا.
  • علاءالدین کاشانی، ابوبکر بن مسعود، بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، بیروت دارالکتاب العربی، 1394ق.
  • قریشی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب اسلامیه،
  • قلعه­جی، محمد رواس، الموسوعة الفقهیة المیسرة، جلد دهم، بیروت، دار النفائس،
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه،
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء،
  • مالک بن انس، المدونة الکبری، بیروت، دارالفکر، 1411ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب اسلامیه،
  • Carmi, N., & Kotliar, D. M. (2023). Keeping Pegasus on the wing: Legitimizing cyber espionage. Information, Communication & Society, 27(8), 1499-1529 .
  • Human Rights Watch. US Immigration Agency Contract with Spyware Company Poses Risk to Rights. Retrieved from Human Rights Watch website, (2024) .
  • Insights from qualitative research in Uganda and Zimbabwe. Journal of Human Rights Practice, 16(1), 397–412 .
  • Murray, D., Fussey, P., Hove, K., Wakabi, W., Kotliar, D. M., & Carmi, N. Keeping Pegasus on the wing: Legitimizing cyber espionage. Information, Communication & Society, (2023), 27(8), 1499–1529 .
  • Kimumwe, P., Saki, O., & Stevens, A. The chilling effects of surveillance and human rights, (2024).
  • .Connecting with Confidence: Managing Digital Risks to Refugee Connectivity (Innovation Service Report). UNHCR Innovation Service, (2021).
  • Rautenberg, N., & Murray, D. Making Tangible the Long-Term Harm Linked to the Chilling Effects of AI-enabled Surveillance: Can Human Flourishing Inform Human Rights? Human Rights Review, 25(3), (2024), 293–315 .

 

پژوهش های فقهی حقوق بشر
دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
پژوهش های فقهی حقوق بشر
بهار 1404
صفحه 35-48