گروه حقوق، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
10.22034/jhsrj.2025.2059156.1016
چکیده
زمینه و هدف: حقوق شهروندی یکی از مفاهیم مهم در تنظیم مناسبات شهروندان و دولت محسوب میگردد. هدف از پژوهش حاضر، تبیین و مقایسه مفهوم مزبور در چهارچوب اسلام و نظام حقوق بشر بین المللی می باشد. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی میباشد و روش جمع آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. یافته ها: علیرغم وجود برخی اختلافات میان اسلام و حقوق بشر در شناسایی مصادیق حقوق شهروندی و برخی آثار خاص آن، اوصاف و ویژگیهای اساسی حقوق شهروندی (مانند تعلیق ناپذیر بودن مصادیق اساسی) در اسلام و نظام حقوق بشر مشابه می باشد. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. نتیجه: مساوات و برابری، امنیت، آزادی های اساسی، حق دادخواهی، حق آموزش و پرورش و حق برخورداری از تأمین اجتماعی از جمله اصول شهروندی اسلامی و بین المللی می باشند. تعالیم اسلامی در مورد حقوق شهروندی بسیار کامل و جامع است، و همخوانی گسترده ای بین اسناد حقوق بشر و مبانی دین اسلام وجود دارد.
آذرداد، لادن، جایگاه حقوق شهروندی در مراجع شبه قضایی، انتشارات جاودانه، نشر جنگل، چاپ اول، 1389.
آقابابایی، حسین، نسبی گرایی حقوق بشر و افراط گرایی مذهبی، پژوهش های روابط بینالملل، شماره 1، صص 206- 183، 1390.
البرزی، ورکی مسعود، حقوق بشر دوستانه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه حقوق،مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 40، صص 40- 21، 1389.
پروین، محمد، سناد بینالمللی حقوق بشر از دیدگاه اسلام، مجله حقوقی، شماره 37، صص 62- 47، 1386.
جانسون، گلن، اعلامیه جهانی حقوق بشر و تاریخچه آن، ترجمه محمد جعفر پوینده، تهران، نشر نی، 1388.
رضایی پور، آرزو، مجموعه کامل قوانین و مقررات حقوق شهروندی، نشر سپهر ادب، تهران، 1389.
شیروانی، رضا، جزوه حقوق بشر در اسلام، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، 1387.
شیروانی، رضا، جزوه دست نویس، حقوق بشر در اسلام، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، 1387.
طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، ج 2، مترجم سیدمحمدباقر موسوی همدانی، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1385.
عمیدزنجانی، عباسعلیو توکلی، محمدمهدی، حقوق بشر اسلامی و کرامت ذاتی انسان در اسلام، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی،زمستان 1386، شماره 37، صص189-161، 1386.
قاری سید فاطمی، سید محمد، قلمرو حق ها در حقوق بشر معاصر: جهانشمولی در برابر مطلق گرایی، نامه مفید، شماره 33، صص 20- 5، 1389.
کامیار، غلامرضا، حقوق شهری، انتشارات مجید، تهران، 1382.
کلینی، محمدب یعقوب، اصول کافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج2، مترجم جواد مصطفوی، ناشر کتابفروشی علمیه اسلامی، تهران، 1369.
لنگنهاوزن، محمد، بازسازی اسلامی حقوق بشر، ترجمه مهدی منتظر قائم، علوم سیاسی، سال دوم، شماره هشتم، صص 152 – 120، 1379.
مردیها، مرتضی، جنس فلسفی حقوق بشر، فصلنامه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 38، شماره 4، 1387.
مصباح یزدی، محمدتقی، نقد نظریه حقوق بشر و مبانی آن. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، 1387.
ممتاز، جمشید، حقوق بشر در تحولات بینالمللی، نشر دادگستر، تهران، 1388.
مهرپور، حسین، حقوق بشر در اسناد بینالمللی و مواضع جمهوری اسلامی ایران، تهران، نشر اطلاعات، 1389.
ناصر زاده، هوشنگ، اعلامیه جهانی حقوق بشر، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران، 1390.
هاشمی، سیدمحمد، حقوق بشر و آزادی های اساسی، نشر میزان، تهران، 1384.
Bielefeldt, Heiner . “Religious Freedom and Human Rights: New Tensions, Global Debates.” Human Rights Quarterly, 45(1), (2023), pp. 1–
Hassan, Riffat. “Islamic Human Rights: A Reappraisal in the Context of Contemporary Challenges.” Journal of Islamic Ethics, 6(2), (2022), pp. 125–
