پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

تطور تاریخی جایگاه زن در چهارچوب جنبش فمنیستی حقوق بشر و رویکرد اسلامی به آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 وکیل دادگستری، مرکز وکلا، دانشگاه پیام نور، تهران_ ری، ایران.
10.22034/jhsrj.2025.2057616.1013
چکیده
زمینه و هدف: زن و مسائل مربوط به آن از چنان اهمیتی برخوردار است که جزء مهمترین و اساسی­ ترین مسائل دنیا محسوب می­شود. هدف پژوهش حاضر، تبیین تطور تاریخی جایگاه زن در فضای رویکرد فمنیستی حقوق بشر و رویکرد اسلامی است.
مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی می‏باشد و روش جمع ‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ‏ای است.
یافته ­ها: جایگاه زن همیشه در طول حیات بشر دچار افراط و تفریط بوده تا آن­جا که در جاهلیت نخستین، برای زن جایگاهی قائل نبودند؛ در هنگامه انقلاب صنعتی غرب نیز در قالب آزادی زنان و در جریانات فمینیستی، نه تنها جایگاهی ارزشمند براساس ویژگی­ های روحی و جسمانی برای زن ایجاد نشد بلکه زن را از بسیاری از امتیازات قبلی خود همچون مادری-همسری و معلم بودن نسل خود محروم کرده است.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.
نتیجه­: در مابین این دو جاهلیت نخستین تاریخ و جاهلیت مدرن، اسلام، زن را با همه استعدادها، توان و ظرفیت خلقتی خود، به جایگاهی رفیع رسانیده است. اسلام نه مثل جاهلیت نخستین، زن­ ستیز است و نه مرد محور و نه مثل جاهلیت مدرن(فمنیسم) که زن­محور است و مردستیز.
کلیدواژه‌ها

- ابوزهره، الامام محمد، تنظیم السلام نلمجتمع، دارالفکر العربی 1975م.
- آشتیانی، جلال الدین، تحقیقی در دین مسیحیت،نوبت چاپ: اول، تهران به نگارش، تاریخ نشر 1368.
- برگسون، هانری، دو سر چشمه دین و اخلاق، ترجمه حسن حبیبی،چ 1، تهران، شرکت انتشار، 1385.
- جعفر ابن محمد، صاددق (ع)، مصباح الشریعه، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، 1400ق.
- جیمز، سوزان، فمینیسم و دانش­های فمینیستی، ترجمه عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، 1382.
- خامنه­ای، سید علی، زن و خانواده، دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله العظمی خامنه­ای، تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1393.
- دورانت، ویل، لذات فلسفه، ترجمه عباس زریاب، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1376.
- راجی، سید محمد حسین، ناگفته های صورتی (روایت ظلم تاریخی به زنان)، دفتر نشر معارف (وابسته به نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها)، قم، 1392.
- زیدان، جرجی، تاریخ التمدن الاسلامی، دارالمکتبه الحیاه، بیروت، بی­تا.
- الصادقی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن، چاپ 2، تهران، انتشارات فرهنگ اسلامی، 1406 ق.
- صدر، بنت الهدی، زن در اسلام، ترجمه؛ سید مشتاق الحلو، تهران، نشر عابد، جلد اول، 1397.
- صدیقی، مرضیه، نگاهی به روند جهانی جنبش زنان و موقعیت زن، تهران، موئسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1378.
- طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دار الکتب الاسلامیة، 1375.
- عظیمی، زهرا، نگاهی به حقوق زن در اسلام، قم، انتشارات زلال کوثر، 1386.
- علاسوند، فریبا، زن در اسلام (جلد اول)، قم، انتشارات دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، 1390.
- علویقی، علی اکبر،زن در آیینه تاریخ،نوبت چاپ اول،تاریخ نشر 1378.
- فتاحی زاده، فتحیه، زن در تاریخ و اندیشه اسلامی، قم، انتشارات بوستان کتاب، 1386.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1365 ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر احبار الأئمة الأطهار، بیروت، مؤسسة الوفاء، 1403ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، قم، دارالاسلامیه، 1387.
- مکنزی، یان، مقدمه­ای برای ایدئولوژی­های سیاسی، ترجمه محمد قائد، تهران، نشر مرکز، 1357.
- موتراکین، سوزان، زن از دیدگاه فلسفه­ی غرب، ترجمه نادر نوری زاده، تهران، قصیده سرا، 1383.
- نوری، یحیی، حقوق زن در اسلام و جهان، تهران، چاپ مصطفوی، بی­تا.
- هام، مگی، گمبل، سارا، فرهنگ نظریه‌های فمینیستی، ترجمه فیروزه مهاجر نوشین احمدی خراسانی و فرخ قره داغی، تهران، نشر توسعه، 1382.
- وایت، راب، هینز، فیونا، جرم و جرم شناسی، ترجمه علی سلیمی ج. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1401.