پژوهش های فقهی حقوق بشر

پژوهش های فقهی حقوق بشر

تحلیلی بر حق مسکن در حقوق اسلام و اسناد حقوق بشری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار و عضو هیئت عملی گروه حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
10.22034/jhsrj.2025.2057703.1014
چکیده
زمینه و هدف: در اصل سوم قانون اساسی، دولت موظف است هر نوع محرومیتی را در زمینه مسکن برطرف و موارد مهم در اعلامیه‌های جهانی و قوانین دولت‌ها آمده اس که برخورداری از مسکن به­ عنوان یکی از حقوق اساسی مردم که محل استراحت و سکونت شخص محسوب می‌شود و هدف رسیدن به آرامش روحی و جسمی در پرتو دارا بودن مسکن، یکی از نیازهای همه جوامع بشری است.
 مواد و روش ­ها: این پژوهش به­ صورت توصیفی– تحلیلی تدوین شده است.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است
یافته ­ها: به­دلیل اهمیت زیاد حق مسکن، این حق در کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض نژادی، کنوانسیون حقوق کودک، کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان و کنوانسیون مربوط به وضعیت پناهندگان نیز صراحتاً مورد اشاره واقع شده است و از سوی دیگر بیش از 50 کشور به گونه‌ای آزادی مسکن را در قوانین اساسی خود گنجانده‌اند.
نتیجه: با توجه به اصل 43 قانون اساسی که یکی از پایه‌های اقتصاد جمهوری اسلامی ایران بر تأمین مسکن به عنوان نیاز اساسی جامعه و در بند 2 ماده 2 اعلامیه جهانی حقوق بشر اسلامی به عنوان ضرورت برای زندگی با کرامت و ضمانت برای افراد خانواده می باشد. با این وجود، دولت ها با تلاش بسیار هنوز نتوانسته ­اند این امر مهم را به­ طور کامل محقق سازند.
کلیدواژه‌ها

ایده، آسبیرون کراوزه، کاتارینا، روساس، الن؛ حقوق اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ترجمة اردشیر امیرارجمند، تهران، انتشارات مجد، 1389.
بهمنی قاجار، محمدعلی، حق مسکن، مجلة سیاسی - اقتصادی، شمارة 283، 1390.
بوشهری، جعفر، حقوق اساسی، تهران، گنج دانش، چاپ اول، 1376.
توحیدی، احمدرضا، تأملی در اصول کلی نظام، حقوق و آزادی‌های مردم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قم، نشر معارف، 1385.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، 1372.
جعفری، محمدتقی، تحقیق در دو نظام حقوق جهانی بشر، چاپ اول تهران، دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، 1370.
شریعتی، سعید، حقوق ملت و دولت در قانون اساسی، چاپ اول، تهران، کانون اندیشة جوان، 1384.
طالبی، محمد حسین، انواع حق در دانش فلسفة حق، فصلنامة علمی پژوهشی دانشگاه قم،1393.
طباطبائی مؤتمنی، منوچهر، آزادی­های عمومی و حقوق بشر، تهران، 1383.
مدنی، سید جلال‌الدین، کلیات حقوق اساسی، تهران، انتشارات پایدار، 1376.
مرکز مطالعات حقوق بشر، گزیده ای از مهم­ترین اسناد بین­المللی حقوق بشر، دانشگاه تهران، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، 1382.
مشکینی، ابوالفضل، حق به مسکن شایسته، انتشارات طحان، تهران، 1397.
موسی­زاده، ابراهیم و مصطفی­زاده، فهیم، بررسی مبانی حقوق اجتماعی، پژوهشنامة انتقادی متون و برنامه­های علوم انسانی،1389.
نبویان، سید محمود ، بررسی منشأ حق­های طبیعی بشر، فصلنامة علمی پژوهشی آئین حکمت، 1389.
قوانین
قانون برنامة پنج­سالة پنجم توسعة جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۴ ـ ۱۳۹۰).
قانون برنامة پنج­سالة ششم توسعة اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 4 اسفند 1395.
سایت اینترنتی
http://pajoohe.ir/Product.aspx?ProductID=43694