Philosophical Schools of International and Islamic Law

Document Type : Original Article

Authors
1 Assistant Professor, Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Payam Noor University, Tehran,Iran.
2 Assistant Professor , Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law ,Rahjooyan University,Tehran,Iran.
3 AssistantProfessor, Department of Law, Payam Noor University, Tehran, Iran.
10.22034/jhsrj.2025.2057605.1012
Abstract
Background and Aim: Commitment to saving others is one of the most important ways to preserve human life. The Holy Quran, in numerous verses, including verses 82 of Surah Al-Baqarah and 57 of Al-Imran, has called upon humans to do good deeds, and undoubtedly, one of the good deeds is saving a human life in times of danger.
Materials and Methods: This research is of theoretical type and the research method is descriptive-analytical and the method of data collection is library and has been done by referring to documents, books and articles.
Findings: In jurisprudence and law, certain rulings and guarantees of execution have been proposed, and attempts have been made to determine the extent of the obligation and scope of this obligation in the relationship between the rescuer and the victim.
Ethical Considerations: In order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed.
Conclusion: First, from a legal perspective, the nature of the relationship between the rescuer and the victim has multiple contractual and compulsory aspects, each of which includes separate rulings. Second, although there is no explicit reference in jurisprudence to the rulings of the obligation to save another; however, with the unity of the criterion of feeding the needy, it is possible to search for its situational ruling in addition to the obligatory ruling; Third, considering the difference in the nature and rulings of the obligation to save another, the scope of the obligation can be an obligation by means or a consequence; Fourth, failure to fulfill the obligation to save another has contractual, compulsory and criminal guarantees.
Keywords

-قرآن کریم
-آل یاسین، محمدحسین؛ اسماعیل بن عباد صاحب بن عباد، المحیط فی اللغه، بیروت، عالم الکتب، 1404ه.ق.
-ابن ادریس حلی، ابی جعفر محمد بن منصور، السرائر، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، الطبعه الثانیه، 1403ه.ق.
- ابن قدامه، عبدالله بن احمد، المغنیه، بیروت، دارالکتب العربی،1392 ه.ق.
- ابن حمزه الطوسی، ابی جعفر، محمد بن علی، الوسیله الی نیل الفضیله، تحقیق: محمد الحسون،قم، مکتبه السید المرعشی، 1408ه.ق.
-بهارزاده، پروین؛ سروی، فاطمه، «مفهوم نجات و سیمای نجات‌یافتگان در قرآن»، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، سال سوم، شمارة اول، 1385.
-تقی‌زاده، ابراهیم؛ هاشمی، سید احمدعلی، مسئولیت مدنی (ضمان قهری)، چاپ دوم، تهران، انتشارات پیام‌نور، 1392.
 -تبریزی، جواد، ارشاد الطالب الی التعلیق علی المکاسب، قم، اسماعیلیان، 1416ه.ق.
-جعفری لنگرودی، محمدجعفر، دورة حقوق مدنی حقوق تعهدات، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1363.
- جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح: تاج اللغه و صحاح العربیه، بیروت، دار العلم للملایین، 1376ه.ق.
-حسنی، هاشم معروف، نظریه العقد فی الفقه الجعفری، بیروت، مکتبه هاشم، بی­تا.
-راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن،بیروت، الدارالشامیه، 1412ه.ق.
 -سعدی، ابو جیب، القاموس الفقهی، دمشق، سوریه، 1998.
- سبزواری، عبدالاعلی، مهذب الاحکام، قم، مؤسسة المنار، 1413ه.ق.
-شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، انتشارات مجد، 1384.
-شیخ الصدوق،من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، قم، جامعه مدرسین، 1404ه.ق.
- شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن، الخلاف، تحقیق: سید جواد شهرستانی، سید علی خراسانی و محمدمهدی نجف، قم، مؤسسة النشریه الاسلامیه، 1417ه.ق.
-ـــــــــــــــــــ، المبسوط، تحقیق محمدباقر البهبودی، المکتبه المرتضیه، 1387ه.ق.
-ـــــــــــــــــ، التهذیب، تهران،دارالکتب الاسلامیه، 1408ه.ق.
-شیخ کلینی، الکافی، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1365ه.ق.
-صفایی، سید حسین، دورة مقدماتی حقوق مدنی، تعهدات و قراردادها، تهران، انتشارات مؤسسة عالی حسابداری، 1351.
-ـــــــــــــــ، قواعد عمومی قراردادها: دوره مقدماتی حقوق مدنی، چاپ هفتم، تهران، نشر میزان 1388.
- علامه حلی، حسن بن یوسف ، مختلف الشیع، مؤسسه نشرالاسلامیه، 1418ه.ق.
-عاملی، محمد بن مکی (شهید اول)، اللمعه الدمشقیه، بیروت، دارالتراث الاسلامیه، 1410ه.ق.
- عاملی، زین‌العابدین بن نورالدین (شهید ثانی)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، نجف، چاپ بری، 1412ه.ق.
-غفاری فارسانی، بهنام، مسئولیت مدنی ناشی از ترک نجات دیگری، چاپ اول، تهران، میزان، 1387.
-غفاری فارسانی، بهنام، «تکلیف به نجات افراد در معرض خطر و ضمانت اجراهای آن در آرای فقهای امامیه»، فصلنامه قضاوت، شمارة 84، 1394.
-فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم، نشر هجرت، 1409ه.ق.
 -فرج توفیق، حسن جمال، مصادر و احکام الالتزام، بیروت، منشورات الحلبی، 2009ه.ق.
-قاسم‌زاده، سید مرتضی، مبانی مسئولیت مدنی، چاپ دوم، تهران، میزان، 1383.
- قاضی ابن البراج، جواهرالفقه، قم، جامعة مدرسین، 1411ه.ق.
-کاتوزیان، ناصر، الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری، چاپ سوم، انتشارات دانشگاه تهران، 1389.
-ــــــــــ، دورة مقدمانی حقوق مدنی، اعمال حقوقی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1370.
- ــــــــــ، حقوق مدنی، نظریة عمومی تعهدات، تهران، مؤسسة نشر یلدا،1374.
- ماده‌واحده ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات ﺧﻮددارى از ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﻣﺼﺪوﻣﻴﻦ و رﻓﻊ ﻣﺨﺎﻃﺮات ﺟﺎﻧﻰ مصوب 1354
-مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، طهران، مرکز نشر آثار العلامه المصطفوی، 1385.
 -موسوی خمینی، سید روح‌الله، کتاب البیع، قم ، دارالعلم، بی تا.
- موسوی بجنوردی، میرزاحسن، القواعد الفقهیه، چاپ سوم، انتشارات الهادی، 1386.
-مکارم شیرازی، ناصر، بحوث فقهیه هامه، قم، انتشارات مدرسة امام علی بن ابی‌طالب (ع)، 1422ه.ق.
- نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، تحقیق : محمود القوچان، تهران، دارالکتب الاسلامیه،1369ه.ق.
-هوشمند فیروزآبادی، حسین؛ احسانی، احمد، سیادت، سیدمحمدحسن، پورموسوی، رضا، «احسان برخود»، پژوهشنامة حقوق اسلامی، شمارة1، پیاپی53، 1400.
-یزدانیان، علیرضا، درس‌هایی از حقوق مدنی تطبیقی، مطالعات تطبیقی در حقوق تعهدات، تهران، انتشارات میزان،1392.