Women's right to social participation in Islamic jurisprudence and the Convention on the Elimination of Discrimination against Women

Document Type : Original Article

Author
Elnaz Rahimkhoei
Department of Law, WT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
10.22034/jhsrj.2025.2077943.1036
Abstract
Background and Aim: Women’s social participation, as a fundamental component of social justice and sustainable development, holds a significant position in both human rights and Islamic jurisprudence. This study aims to analyze women’s right to social participation from the perspectives of Islamic jurisprudence and the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women, in order to identify points of convergence and divergence between these two frameworks.
 
Materials and Methods: This research is of theoretical type and the research method is descriptive-analytical and the method of data collection is library and has been done by referring to documents, books and articles.
 
Ethical Considerations: In order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed.
 
Findings: Examination of jurisprudential texts indicates that Islamic jurisprudence, based on Qur’anic verses and Hadiths, recognizes women’s right to social participation despite certain limitations. Analysis of CEDAW shows that the convention comprehensively guarantees women’s rights in political, economic, and social spheres.
 
Conclusion: A comparative analysis of Islamic jurisprudence and CEDAW suggests a potential for relative harmonization between the two frameworks, although certain cultural and religious limitations require contemporary interpretation and ijtihad.
Keywords
Women&rsquo
s Rights؛ Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women؛ Women&rsquo
s Social Participation؛ Islamic Jurisprudence
-    احمدی، سیدمهدی، و سیدی جربندی، سیده رقیه. (1390). مشارکت اجتماعی زنان از دیدگاه کتاب, سنت و فقه اسلامی. زن و جامعه (جامعه شناسی زنان)، 2 (1) (مسلسل 5)، 141-159.
-    ارفع نیا، بهشید، و دشتی زاده، مریم. (1390). آثار الحاق ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان بر قانون مدنی. تحقیقات حقوقی آزاد، -(11)، 9-37.
-    اسماعیلی فلاح، مرضیه، خسروشاهی، قدرت­الله، پاکزاد، الهه. (1402). شاخصه­های حاکم بر مشارکت اجتماعی زنان از دیدگاه اسلام. مطالعات اسلامی زنان و خانواده، 18، 155-188.
-    اصطبار، فاطمه، یمرلی، صالح، صفوی، مجید، و اسمعیلی، علی اکبر. (1400). آسیب شناسی الحاق ایران به کنوانسیون بین المللی رفع هرگونه تبعیض علیه زنان. تحقیقات حقوقی بین المللی، 14(54)، 411-427.
-    اعظم آزاده، منصوره، و مشتاقیان، مرضیه. (1395). موانع مشارکت زنان در فرایند توسعه اجتماعی. مسائل اجتماعی ایران (دانشگاه خوارزمی)، 7(1)، 31-55.
-        انصاری، مرتضى. (۱۴۱۵ق). فرائد الأصول (الرسائل). قم: مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث.
-    آذربایجانی، نفیسه، صادق زادگان، هدا. (1404). طراحی و تبیین الگوی جامع مشارکت اجتماعی زنان درمنظومه فکری آیت­الله خامنه­ای، رهنمون انقلاب اسلامی، 6، 101-134.
-    آناهید، فاطمه، رضایی، فرشید. (1401). بررسی نقش زن در جامعه از منظر حقوق ایران. تهران، سیزدهمین کنفرانس بین­المللی مطالعات حقوقی و علوم قضایی.
-    پورعلی، عطیه. (1398). مبانی فقهی حقوقی مشارکت­های سیاسی اجتماعی زنان. تهران، خرسندی.
-    پیتروپائولی، ایرنه. (1398). حق شرط های اسلامی به کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان. حقوق بشر، 14(2 (پیاپی 28))، 83-108.
-    جدا، نرگس، و اخوان نیلچی، نفیسه. (1394). تحلیل سیستمی تاثیر مفهوم آزادی در نگاه کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان در مولفه های حیات خانوادگی. مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، 18(70)، 47-91.
-        خالدی، ابراهیم. (1399). نقش زن و جایگاه حقوقی او در قرآن. مریوان، زریبار.
-    خمینی، روح‌الله. (۱۴۰۳ق). تحریر الوسیله (۲ جلد). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-        دولتی، فاطمه. (1396). جایگاه اجتماعی زن در قرآن کریم. قم، انتشارات صلوات.
-    رسولی‌فرد، زینب. (1400). بررسی جایگاه حقوق زنان از منظر حقوق عمومی در نظام حقوقی ایران و انگلستان. قانون یار، 5(20)، 11-39.
-    رییسی، ماه نور، و خسروی، ملکتاج. (1400). توانمندسازی و مشارکت سیاسی-اجتماعی زنان بلوچ بعد از انقلاب اسلامی ایران. رهیافت انقلاب اسلامی، 15(55)، 99-116.
-    سیدی­جربندی، رقیه. (1390). مشارکت اجتماعی زنان از منظر قرآن و روایات. رشت، کتاب مبین.
-    شاطبی، ابواسحاق ابراهیم بن موسی. (۱۴۱۲ق). الموافقات فی أصول الشریعة (۴ جلد). بیروت: دارالمعرفة.
-    شیروانی، فرامرز، و شناسایی، هدایت اله. (1396). حق اشتغال زنان در قوانین موضوعه ایران و کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان. تهران، کنفرانس ملی تحقیقات علمی جهان در مدیریت، حسابداری، حقوق و علوم اجتماعی.
-    طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن (۲۱ جلد). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
-    عظیم‌زاده‌اردبیلی، فائزه، خسروی، لیلا. (1388). مطالعه تطبیقی حقوق زنان از منظر اسلام و غرب: حق مشارکت سیاسی - اجتماعی زنان. تهران، ریاست جمهوری، مرکز امور زنان و خانواده.
-        علاسوند، فریبا. (1398). زن در اسلام کلیات و مبانی. قم، مرکز نشر هاجر.
-    عیوضی، محمدرحیم، کریمی، غلامرضا. (1390). مشارکت اجتماعی زنان؛ رویکردی اسلامی. دانش سیاسی. 2(پیاپی14)، 133-166.
-    فرزند وحی، جمال. (1394). نقد و بررسی برخی از حقوق سیاسی و اجتماعی زن در اسلام. پژوهشنامه معارف قرآنی. 5، 123-151.
-    قرطبی، ابوعبدالله محمد بن احمد. (بی‌تا). الجامع لأحکام القرآن (۲۰ جلد). بیروت: دارالکتب العربی.
-    کاسانی، علاءالدین ابوبکر بن مسعود. (۱۴۰۶ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع (۱۰ جلد). بیروت: دارالکتب العلمیة.
-    کرمی، سعید. (1400). حقوق سیاسی و اجتماعی زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران. پژوهش­های سیاسی جهان اسلام، 3، 155-175.
-    لاریجانی، ساره. (1401). حضور اجتماعی زنان با توجه به رویکرد شهید مطهری به حقوق فطری. پژوهشنامه فلسفه دین. 1(39). 187-194.
-    مریدی، بهاره. (1394). بررسی صلاحیت زنان در تصدی مناصب عمومی با تکیه به فقه امامیه و قانون اساسی ایران. پایان­نامه کارشناسی ارشد، سمنان، دانشگاه سمنان، پردیس علوم انسانی - دانشکده علوم انسانی.
-        مطهری، مرتضی. (1400)، نظام حقوق زن در اسلام. تهران، صدرا.
-    میرترابی، هدیه سادات، انصاریان، مجتبی و محمد، شاهی، حجت. (1404). شاخص­های موثر بر تحقق حق مشارکت سیاسی زنان در نظام حقوقی معاصر. تعالی حقوق. 11، 113- 136.
-    وثوقی، پرستو. (1399). ارزیابی حق زنان به تصدی مناصب عمومی در آئینه فقه. پژوهش های‌ حقوقی، 19(41)، 111-146.
-    یاری، یاسمن. (1394). حقوق اجتماعی زن در اندیشه محمد قاسم امین. پژوهش­های علوم تاریخی، 7(2)، 125-144.
-        Alvarez, José E, Judith, Bauder. (2024). Women's Property Rights Under CEDAW. Oxford:  Oxford University Press.
-        Dahlerup, Drude, Darhour, Hanane. (2019). Double-Edged Politics on Women’s Rights in the MENA Region. London, Springer International Publishing.
-        Fazaeli, Roja. (2016). Islamic Feminisms: Rights and Interpretations Across Generations in Iran. London, Taylor & Francis.
-        Hill, Lisa, Louise Chappell. (2006). The Politics of Women's Interests: New Comparative Perspectives. London, Taylor & Francis.
-        Kramarae, Cheris, Spender, Dale. (2004). Routledge International Encyclopedia of Women: Global Women's Issues and Knowledge. London, Taylor & Francis.
-        Lipschultz, Sybil, (2003). Women, the Law, and the Workplace: Social feminism, labor politics, and the law. London, Routledge.
-        Schulz, Patricia. (2022). The UN Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women and Its Optional Protocol. Oxford: Oxford University Press.
-        Vakil, Sanam. (2011). Women and Politics in the Islamic Republic of Iran: Action and Reaction. London, Bloomsbury Academic.
-        Yassin, Nasser, Hoppe, Robert. (2019). Women, Civil Society and Policy Change in the Arab World. London, Springer International Publishing.