An Analysis of the Conflicts between Shi’a Jurisprudence and Human Rights

Document Type : Original Article

Authors
zeanab musavisadat 1
AhmadReza Khazaei 2
1 Assistant Professor, Department of Theology, Jurisprudence and Islamic Law, Payam Noor University,Teran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
10.22034/jhsrj.2025.2059770.1021
Abstract
Background and Aim: The relationship between Shi’a jurisprudence and human rights represents a fundamental and complex issue in comparative legal studies and contemporary Islamic thought. While Shi’a fiqh is grounded in scriptural sources, the traditions of the Imams, and rational reasoning, it occasionally enters into conflict with the global norms of human rights—particularly concepts such as inherent human dignity, legal equality, and individual freedoms.
Materials and Methods: This research employs a descriptive-analytical method within an ijtihadi framework. Core sources of Imamiyyah jurisprudence serve as the foundation of the analysis. Contemporary legal theories are also examined, and jurisprudential tools such as maslahah (public interest), tazāhum (conflict of duties), and social fiqh are critically evaluated through a comparative lens.
Ethical Considerations: In compiling this article, the principles of research ethics have been fully observed and all scientific sources used have been clearly and accurately mentioned.
Findings: The findings suggest that the primary source of conflict lies not inherently within Shi’a jurisprudence, but in its traditionalist interpretations and underutilization of its internal capacities. Principles such as justice, dignity, rationality, secondary rulings, and contextual reasoning offer significant tools for normative reform. Alternative jurisprudential models may help bridge doctrinal divides with modern human rights standards.
Conclusion: Shi’a jurisprudence, when re-examined through rational, ethical, and time-sensitive methodologies, can evolve toward greater compatibility with human rights norms. Such reinterpretation enhances its relevance for legal reform within Muslim societies and strengthens its contribution to contemporary global justice discourse.
Keywords
Shi'a jurisprudence
Human rights
Legal rationality
Human dignity
Social fiqh
Justice

  • اصغری، سید امیر، درک کرامت انسانی در اسلام شیعی: مباحث، چالش‌ها و راه‌حل‌ها برای مسائل معاصر. ادیان،2023.

    جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد ۱). تهران: کتابخانه گنج دانش،1378.

    جعفری، محمد تقی ،حقوق جهانی بشر و کاوش‌های فقهی. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری،1392.

    شریعتی، روح الله حقوق سیاسی بشر از نگاه سیاسی، قم: پژوهشکده علوم وفرهنگ اسلامی 1400.

    صدر، محمد باقر ،1419دروس فی العلم الاصول، بی جا، نشر دارالعلم ،1419

    • فیرحی، داود ،مفهوم مشارکت سیاسی. مجله علوم سیاسی، تابستان1377.

    قاری سید فاطمی، محمد، حقوق بشر در جهان معاصر (جلد ۲). تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش1390.

    کدیور، محسن، اسلام و حقوق بشر. مجله آفتاب، شماره ۲۳، 1381.

    مطهری، مرتضی، ده گفتار، قم، نشر صدرا ،1341.

    منتظری، حسین علی، حکومت دینی و حقوق انسان (جلد ۱). قم: ارغوان دانش،1387.

    موسوی خمینی، ر ، تحریر الوسیله (جلد ۱). بیروت: دار التعارف،1401.

    هاشمی، محمد، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی (چاپ دوم). تهران: نشر میزان1391.

    نجفی، محمد ، جواهر الکلام فی شرح شرایع الإسلام (جلد ۷). تهران: دارالکتب الاسلامیه،1392.

    لاتین

    • Akbar,Ali, Ayatollah Yusuf Sanei’s contribution to the discourse of women’s rights. Religions, 12(7), 535. https://doi.org/10.3390/rel12070535,2021.
    • Depuydt, Marie-Anne, Beyond the Veil: A Critical Analysis of Sharia Law in Saudi Arabia and Indonesia. Flux: International Relations Review, 14(2), 87–95, 2024.
    • Mayer, Ann Elizabeth. Islamic Rights or Human Rights: An Iranian Dilemma. Iranian Studies, 29, 269–296, 1996.
    • Peykani, Javad, & Khalili, Between Universalism and Fundamentalism: A Critique on the Position of Conservative Shia Clergy on Human Rights in the Islamic Republic of Iran. Muslim World Journal of Human Rights, 17, 105–126, 2020.
    • Abdelkader, Engy, To Judge or Not to Judge: A Comparative Analysis of Islamic Jurisprudential Approaches to Female Judges in the Muslim World. Fordham International Law Journal, 37, 309,2013.
    • Elfia ,Elfia,, Surwati, S. (Susi), Nelli, F. (Fenny), & Fajri, Y. (Yudi), Gender Equality in Imamate Shia and Sunni Inheritance Jurisprudence: A Comparative Analysis of Legal Doctrines and Familial Relationships. Mazahib, 23(2), 555–594,2024
    • Shaikh, Kecia Al,Journeys Toward Gender Equality in Islam. Politics, Religion & Ideology, 24(3), 295–298,2023.
    • Akbar, Ali, Non-Muslims’ Rights in the Jurisprudential Approach of a Contemporary Shīʿī cleric: Ayatollah Yūsef Ṣāneʿī’s View. Die Welt des Islams, 1(aop), 1–26,2024.
    • Caruso, Alessandro, (2020). Sayyid Ali Husayn Sistani: Revitalising the Najaf Marja’iyya in post-2003 Iraq. Documents CIDOB (Nueva época), (9), 1–10,2020.
    • Sekaleshfar, F. B. (Farrokh Bahman), Abortion Perspectives of Shiah Islam. Studies in Ethics, Law, and Technology, 2(3). https://doi.org/10.2202/1941-6008.1072, 2009.
    • Anshori, Tatang. MENUJU FIQIH PROGRESIF (Fiqih Modern Berdasarkan Maqashid Al Syariah Perspektif Jaser Auda). Al-Syakhsiyyah: Journal of Law & Family Studies, 2(1), 168–181, 2020.
    • Zaprulkhan,. Maqāṣid Al-Shariah in the Contemporary Islamic Legal Discourse: Perspective of Jasser Auda. Walisongo: Jurnal Penelitian Sosial Keagamaan, 26(2), 445–472, 2018.
    • Wahib, Muhammad, Samin, S. (Samsul), & Shuhufi, Muhammad, The Position of Maqasid al-Shari’a on Fiqh of Minorities. Jurnal Diskursus Islam, 8(2), 117–132,2020.
    • Kadivar, M,Mohsen, Künkler, M. (Mirjam), & Akhavan, N. (Nayereh), Human Rights and Reformist Islam. In Edinburgh University Press, pp. 105–134, 2021
    • Ridwan, Muhammad, Konstruksi Human Dignity in Shi’i Islam: Debates, Challenges, and Solutions for Contemporary Issues,Religions, 14(4), 505,2017.
    • Setiawan, I. Imam, Rifa’i, A. (Abdul), & Mariana, Maya,Islamic Law and Human Rights: Doctrinal Controversies in Sunni and Shia Islam Since The 1948 Universal Declaration. Jurnal Mahkamah: Kajian Ilmu Hukum dan Hukum Islam, 7(2), 183–197. 2022.
    • Alizadeh, Ali, The Status of Reason in Shia Thought and Understanding of Islam. Kom: časopis za religijske nauke, 9(1), 51–69,2020.

    اکبر، علی.. سهم آیت‌الله یوسف صانعی در گفتمان حقوق زنان. Religions، 12(7) ، 535، 2021

    دپویت، ماری-آن، فراتر از حجاب: تحلیل انتقادی قانون شریعت در عربستان سعودی و اندونزی. Flux: International Relations Review، 14(2) ،87-95، 2024.

    مایر، آن الیزابتحقوق اسلامی یا حقوق بشر: یک معضل ایرانی. مطالعات ایرانی، 29، 269-296، 1996.

    پیکانی، جواد، و خلیلی، مصطفی. ، بین جهان‌شمولی و بنیادگرایی: نقدی بر موضع روحانیت محافظه‌کار شیعه در مورد حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران. مجله حقوق بشر جهان اسلام، 17، 105-126، 2020.

    عبدالقادر، انگی.، قضاوت کردن یا نکردن: تحلیل تطبیقی رویکردهای فقهی اسلامی به قضات زن در جهان اسلام. مجله حقوق بین‌الملل فوردهام، 37، 309، 2013.

    الفیا، الفیا، سورواتی، سوسی، نلی، فنی، و فجری، یودی. (2024). برابری جنسیتی در فقه ارثی شیعه و سنی امامیه: تحلیل تطبیقی آموزه‌های حقوقی و روابط خانوادگی. مذاهب، 23(2)، 555-594 ،2024.

    شیخ، کسیا. سفر به سوی برابری جنسیتی در اسلام. سیاست، دین و ایدئولوژی، 24(3)، 295-298، 2023.

    اکبر، علی، حقوق غیرمسلمانان در رویکرد فقهی یک روحانی شیعه معاصر: دیدگاه آیت‌الله یوسف صانعی. Die Welt des Islams، 1 (aop)، 1-26، 2024.

    کاروسو، الساندرو ، سید علی حسین سیستانی: احیای مرجعیت نجف در عراق پس از سال 2003. اسناد CIDOB (Nueva época)،(9)، 1-10.

    سکالش فر، فرخ بهمن ،دیدگاه‌های سقط جنین در اسلام شیعه. مطالعات اخلاق، حقوق و فناوری، 2.(3)، 1388

    انشوری، تاتانگ. (2020). MENUJU FIQIH PROGRESIF (Fiqih Modern Berdasarkan Maqashid Al Syariah Perspektif Jaser Auda). السیاخسیه: مجله حقوق و معارف خانواده، 2(1).168-181.

    زپرولخان، زپرولخان. ،مقاصد الشریعه در گفتمان حقوقی اسلامی معاصر: دیدگاه جاسر اودا. Walisongo: Jurnal Penelitian Sosial Keagamaan، 26(2) ، 445-472، 1397.

    وهیب، محمد، ثمین، سَمْسول، و شحوفی، محمد، موضع مقاصد الشریعه در مورد فقه اقلیت‌ها. ژورنال دیسکورسوس اسلام، 8(2)، 117-132، 2020.

    کدیور، محسن، کونکلر، میرجام، و اخوان، نیره. (2021). حقوق بشر و اسلام اصلاح‌طلب. انتشارات دانشگاه ادینبورگ، 105-134، 2021.

    رضوان، محمد. (1396). Konstruksi human dignity in Shi’i Islam: debates, challenges, and solutions for contemporary issues. Religions، 14(4) ، 505.

    ستیوان، امام، رفاعی، عبدال، و ماریانا، مایا. (2022). Islamic Law and Human Rights: Doctrin Controversies in Sunni and Shia Islam Since The 1948 Universal Declaration. Jurnal Mahkamah: Kajian Ilmu Hukum dan Hukum Islam، 7(2) ، 183-197.2022.

    علی‌زاده، علی. (2020). The Status of Reason in Shia Thought and Understanding of Islam. Kom: časopis za religijske nauke، 9(1) ، 51-69، 2020