انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران پژوهش های فقهی حقوق بشر 3092-7161 3 3 2026 09 23 A Comparative Study of the Right to Access Information in the Pre-contractual Phase of Franchising from the Perspective of Islamic Jurisprudence (Fiqh) and Human Rights بررسی تطبیقی حق دسترسی به اطلاعات در مرحله پیش قراردادی فرانچایز از منظر فقه و حقوق بشر 67 83 737781 10.22034/jhsrj.2026.2092898.1093 FA حمیدرضا کریمی گروه حقوق خصوصی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران. 0009-0001-7621-2988 جمشید عسگررمکی گروه حقوق خصوصی، واحد ورامین_ پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0007-5990-9736 میثم اسلامی گروه حقوق خصوصی، واحد ورامین_ پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0006-4273-8582 Journal Article 2026 05 24 Background and Aim: The purpose of this article is to conduct a comparative study of the right to access information in the pre-contractual phase of franchising from the perspectives of Islamic jurisprudence (Fiqh) and human rights. Materials and Methods: The present article is descriptive-analytical. The materials and data are qualitative, gathered through note-taking (library research and documentary analysis). Ethical Considerations: In this article, the originality of the texts, honesty, and scientific integrity have been strictly observed. Findings: Although the “right to access information” has not been explicitly addressed as an independent concept in Imami jurisprudence, traditional jurisprudential doctrines and rules such as the prohibition of Gharar (uncertainty/risk), the prohibition of Tadlis (deception/misrepresentation), the rule of La Darar (no harm), the prohibition of Akl al-Mal be al-Batel (unjust enrichment), and the rational consensus (Binā’ al-'Uqalā) possess the capacity to support the disclosure of essential information and prevent the concealment of facts that influence contractual intent. Conclusion: Based on the results of this study, the right to access information in the pre-contractual phase of franchising is recognizable and justifiable in Iranian law. The most appropriate model to realize this right is to impose a pre-contractual obligation on the franchisor to disclose essential information, coupled with clear remedies such as the right of rescission (termination), damages, and, in severe cases, the invalidity of the contract. زمینه و هدف: قرارداد فرانچایز از جمله قراردادهای نوین و پیچیده تجاری است که در آن، مرحله پیش‌قراردادی نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری رضایت طرفین دارد. هدف این مقاله بررسی تطبیقی حق دسترسی به اطلاعات در مرحله پیش قراردادی فرانچایز از منظر فقه و حقوق بشر است. مواد و روش ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است. یافته ها: اگرچه در فقه امامیه «حق دسترسی به اطلاعات» به‌عنوان یک عنوان مستقل مطرح نشده است، اما قواعدی چون منع غرر، حرمت تدلیس، قاعده لاضرر، منع اکل مال به باطل و بنای عقلا، ظرفیت لازم برای حمایت از افشای اطلاعات اساسی و جلوگیری از پنهان‌سازی اطلاعات مؤثر در اراده قراردادی را دارند. همچنین، از منظر حقوق بشر، این حق را می‌توان با مفاهیمی چون کرامت انسانی، خودمختاری فردی، رضایت آگاهانه، عدالت قراردادی و حمایت از طرف ضعیف‌تر توجیه کرد. نتیجه: بر اساس نتایج این تحقیق، حق دسترسی به اطلاعات در مرحله پیش‌قراردادی فرانچایز در حقوق ایران قابل شناسایی و توجیه است و مناسب‌ترین الگو برای تحقق آن، پذیرش تعهد فرانچایزر به افشای اطلاعات اساسی پیش از انعقاد قرارداد، همراه با ضمانت اجراهای روشن مانند حق فسخ، جبران خسارت و در موارد شدید، بی‌اعتباری قرارداد است.

https://www.jhsrj.ir/article_737781_c1793ea0d9ae21797a887e2ea02ed336.pdf